Finansal analiz işletmelerde muhasebe kayıtlarını baz alarak işletmenin gelir gider ve nakit akımlarını analiz eden bir disiplindir. Finansal analizin amaçlarını söyle sıralayabiliriz,
· İşletmelerin finansal politikalarının değerlendirilmesi ve işletme kararları için temel oluşturulması
· Potansiyel büyüme ve gelişme olanaklarının tespit edilmesi,
· İşletmenin ihtiyacı olan kaynakların temini,
· Kredi veren kurumlar için işletmelerin finansal yeterliliğinin ölçülmesi.
İşletmelerde yöneticiler, karar alma, kontrol ve planlama amaçlarını daha etkin gerçekleştirebilmek amacıyla, ortaklar, işletmenin karlılığı, faaliyet sonuçları ve geleceğe yönelik kazanma gücü hakkında bilgi edinebilirler.
Tarihsel açıdan finansal analize bakıldığında, işletmelerde mali tabloların hazırlanarak sunulmasının oldukça eskilere uzandığını görmekteyiz. Fakat hazırlanan bu mali tabloların analiz edilmeye başlamasının 90-100 yıllık bir geçmişe sahip olduğunu söyleyebiliriz. İlk mali analiz çalışmalarının 1900′lerde Bankerler tarafından yapıldığı sanılmaktadır. 1910′lu yıllarda Lawrence Chamberlain ilk defa bilançoların yüzde metodu ile analizini kullanmıştır. Daha sonra 1920 li yıllarda Alexander Wall ilk kez oransal analizin geniş bir sunumunu yapmıştır. Dünyada 1900'lerden itibaren kullanılmaya başlandığını sandığımız finansal analizin ülkemizde, ilk defa II. Dünya savaşı öncesinde, Yüksek Denetleme Kurulunun İktisadi Devlet Teşekküllerini denetim çalışmalarıyla başladığı ve adı geçen kurulun İsviçre’den gelen danışmanlara hazırlattığı raporların konuyla ilgili ilk verileri oluşturduğu anlaşılmaktadır. Daha sonra bu kurulun 1960 yılında yayınlanan İktisadi Murakabe Rehberi, Bankalar Birliğinin 1963 yılında yayınlanan 20 sayılı bildirisi, konuyla ilgili uygulamaya etkide bulunmuşlardır. İktisadi Devlet Teşekküllerinde başlayan çalışmaların özel kesime oldukça geç yansıdığı görülmektedir. Bunun nedenleri arasında; Türkiye’deki işletmelerin çoğunlukla küçük ve orta büyüklükte olmaları, hesap işleri düzeninin yetersizliği, enflasyon, mali piyasaların yetersizliği, muhasebenin yalnız vergi açısından tutulmasının yeterli olduğu düşüncesi, zorunlu tekdüzen hesap planının oldukça geç kabul edilmesi, kayıt dışı ekonominin yüksek oluşu sayılabilir.
Finansal analiz neden yapılmalı
İşletme sahipleri koydukları sermayenin korunup korunmadığı ile yatırımlarının karlılığını; yöneticiler de işletmeyi çeşitli yönlerden hangi başarı noktasına getirdiklerini ve bundan sonrası için gelişmelerin nasıl olacağını görmek isterler. Kredi kurumları, satıcı ve müşteriler, potansiyel yatırımcılar, devlet ve kamu gibi işletme dışından olanlar da kendi çıkarlarının gerektirdiği noktalarda işletmeyi tüm ayrıntısıyla tanımak ihtiyacındadır. İşte bu nedenlerle her bir taraf kendi bakış açısına göre finansal analiz yapmak isterler.